Marian Turski
Marian Turski – historyk, dziennikarz i niestrudzony bojownik o prawa człowieka oraz sprawiedliwość społeczną. Jego życie i działalność były trwałym świadectwem odwagi, empatii i zaangażowania w obronę uniwersalnych wartości.
Marian Turski przyszedł na świat w 1926 roku w Druskienikach, a dorastał w Łodzi.
W trakcie II wojny światowej trafił do getta łódzkiego, skąd został deportowany do Auschwitz-Birkenau. Przetrwał Zagładę, co na zawsze ukształtowało jego spojrzenie na świat i uczyniło z niego nie tylko strażnika pamięci o zbrodniach nazistowskich, ale także orędownika pojednania między narodami. Nigdy nie pozwolił, aby tragiczna przeszłość odebrała mu wiarę w ludzi i możliwość dialogu międzykulturowego. W wyniku doświadczenia Zagłady, Marian Turski uwierzył w ideały i równości społecznej włączył się w budowę nowego ustroju komunistycznego w Polsce. Po przewrocie 1956 roku zaangażował się w pracę dla Tygodnika Polityka, gdzie pełnił funkcję redaktora działu historycznego. Jego artykuły były znane z głębokiej refleksji nad losem jednostki w burzliwym XX wieku.
Najważniejszym aspektem jego działalności społecznej była jednak aktywność w Stowarzyszeniu Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Przez dziesięciolecia z ogromnym zaangażowaniem popularyzował wiedzę o historii polskich Żydów. Był jednym z głównych orędowników budowy i działalności Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma. Dzięki jego wysiłkom Muzeum POLIN zdobyło międzynarodowe uznanie jako centrum dialogu, edukacji, badań naukowych oraz pamięci o polskich Żydach. Jego inicjatywy miały zawsze na celu budowanie mostów pomiędzy przeszłością a przyszłością, tak aby młodsze pokolenia mogły zrozumieć wagę historii i czerpać z niej mądrość. Działalność Mariana Turskiego wykraczała daleko poza granice Polski. Był współtwórcą wielu inicjatyw międzynarodowych, które miały na celu walkę z antysemityzmem i wszelkimi formami nietolerancji. Przez lata współpracował z instytucjami europejskimi oraz organizacjami praw człowieka. Jego nieustanne zaangażowanie przyniosło mu liczne odznaczenia i wyróżnienia, w tym francuski Order Legii Honorowej oraz polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
Jednym z najważniejszych momentów w jego życiu była przemowa w 2020 roku, wygłoszona podczas 75. rocznicy wyzwolenia Auschwitz-Birkenau. Jego słowa o konieczności „niebycia obojętnym” stały się przestrogą dla całego świata i jednym z najważniejszych przesłań jego życia. Był to apel człowieka, który widział, jak obojętność i wykluczenie mogą prowadzić do największych tragedii. Jego życie było dowodem na to, że nawet w obliczu najstraszniejszych doświadczeń człowiek może wybrać drogę solidarności i miłości do świata. Jego słowa i czyny będą nam stale przypominać, że nie wolno dopuścić do powtórzenia się historii. Dlatego właśnie Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny wraz z córką Joanną Turską i wnukami Mariana Turskiego, zainicjowaliśmy Konkurs Nieobojętnych oraz Fundusz jego imienia, który będzie go finansował dzięki czemu przesłanie - "Nie bądź Obojętnym" nie zostanie zapomniane i służyć będzie przyszłym pokoleniom.
„Nie bójmy się przekonać samych siebie, że trzeba mieć wizję nie tylko tego, co dziś jest, ale tego, co będzie jutro, co będzie za kilkadziesiąt lat” – Marian Turski, 27 stycznia 2025 r.
Ostanie słowa przemówienia Marian Turskiego, wypowiedziane 27 stycznia 2025 roku, podczas obchodów 80. rocznicy wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i Zagłady Auschwitz brzmią jak wezwanie do działania.
Dlatego właśnie jako Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny wraz z córką Joanną Turską i jego wnukami Mariana Turskiego zainicjowaliśmy Konkurs Nieobojętnych i Fundusz jego imienia dzięki czemu przesłanie - XI przykazanie "Nie bądź Obojętnym" nie zostanie zapomniane a przysłuży się przyszłym pokoleniom.
XI przykazanie
Nie bądź obojętny!